سایتی می‌سازیمکه به رشد کسب‌وکار شما کمک می‌کند.

فراکو یک استودیو طراحی سایت است که کارش را با کدنویسی اختصاصی جلو می‌برد، نه با قالب آماده. اگر دنبال طراحی سایت در اهواز هستی، پایگاه ما همین‌جاست و جلسه‌ی حضوری در اهواز و خوزستان ممکن است؛ با بقیه‌ی ایران کاملاً غیرحضوری کار می‌کنیم و این هیچ فرقی در خروجی نمی‌گذارد. سایتت روی Next.js و React از صفر نوشته می‌شود و مالکیت کامل سورس‌کد با خودت است؛ هر روز که خواستی می‌توانی برش داری و ببری جای دیگر. دو خط محصول داریم و بس: سایت شرکتی و فروشگاه اینترنتی. تیم بزرگی نیستیم و ادعای بزرگ‌بودن هم نداریم؛ در عوض هر پروژه را خودمان می‌نویسیم و می‌دانیم داخل کدش چه خبر است.

حالا بخش سختش را هم بگوییم که وسط کار غافلگیر نشوی. فراکو سئوکار نیست، آژانس تبلیغاتی هم نیست. کاری که انجام می‌دهیم سئوی پایه است: ساختار درست صفحه‌ها، عنوان و توضیح، سرعت، نقشه‌ی سایت و اینکه گوگل بتواند سایتت را بخواند. سئوی تخصصی و رقابتی — تحلیل رقبا، لینک‌سازی، محتوانویسی ماهانه — کار ما نیست و به هیچ‌کس قول رتبه نمی‌دهیم. هر کس گفت «رتبه‌ی یک گوگل، تضمینی»، دارد چیزی می‌فروشد که مالکش نیست. تولید محتوای مستمر هم بر عهده‌ی خودت یا نویسنده‌ی خودت است؛ ما ساختارش را می‌سازیم، متنِ هر هفته را نه. تبلیغات گوگل و اینستاگرام و مدیریت شبکه‌های اجتماعی هم اصلاً در فهرست خدمات ما نیست.

قبل از اینکه به هر مجری — ما یا هر کس دیگر — پول بدهی، این پنج سؤال را بپرس و جواب را کتبی بگیر. یک: سایت با قالب آماده ساخته می‌شود یا کد اختصاصی؟ دو: بعد از تحویل، سورس‌کد مال کیست و اگر فردا خواستم بروم، دقیقاً چه چیزی به من تحویل می‌دهید؟ سه: دامنه و هاست به نام چه کسی ثبت می‌شود؟ جواب درست، نام خودت است. چهار: قیمت نهایی چقدر است و چه چیزهایی داخلش نیست — درگاه پرداخت، اینماد، عکاسی، متن؟ پنج: تاریخ تحویل دقیقاً چه روزی است؟ اگر برای یکی از این‌ها جواب شفاف نگرفتی، مشکل از سؤال تو نیست. این فهرست مال توست؛ حتی اگر آخرش با ما کار نکردی، از یک قرارداد بد نجاتت می‌دهد.

عددها هم روی میز است، چون پنهان‌کردن قیمت فقط وقت هر دو طرف را می‌گیرد. سایت شرکتی تا ۴ صفحه ۲۰ میلیون تومان، تا ۸ صفحه ۳۰ میلیون و تا ۱۲ صفحه ۴۰ میلیون تومان؛ همراه درگاه پرداخت و اینماد تک‌ستاره، با تحویل ۷ تا ۱۰ روز کاری. فروشگاه اینترنتی ۳۵، ۴۵ یا ۵۵ میلیون تومان با تحویل ۱۰ تا ۱۴ روز کاری. پشتیبانی ماهانه اختیاری است و اگر نخواهی، سایت مال خودت است و کارش را می‌کند. برای اینکه بی‌گدار به آب نزنی، صفحه‌ی اصلی را در کمتر از ۴۸ ساعت و پیش از هر پرداختی رایگان می‌سازیم تا با چشم خودت ببینی. نمونه‌کارها هم زنده‌اند: زرنگار، مهردارو، دیدآرا، کرونوس، اویلرو، شیکر پلاس، یدک‌سرا و پیمان‌کار — و برای بازار جهانی، ویجیل و چپمن موبیل.

قبل از اینکه قیمت‌ها را با هم مقایسه کنی، یک نکته را روشن کنیم: قالب آماده و کدنویسی اختصاصی دو کیفیت از یک چیز نیستند، دو چیز متفاوت‌اند. قالب آماده از چند صد هزار تومان شروع می‌شود. کدنویسی اختصاصی در بازار ایران معمولاً بین هشتاد تا سیصد و شصت میلیون تومان قیمت می‌خورد. این فاصله‌ی عجیب بابت زیباتر بودن نیست. یک قالب خوب می‌تواند از خیلی سایت‌های سفارشی خوش‌قیافه‌تر باشد. تفاوت جای دیگری است: قالب یک لباس دوخته‌شده است که تو خودت را در آن جا می‌دهی، کد اختصاصی لباسی است که روی اندازه‌ی کسب‌وکار تو بریده می‌شود. تا وقتی ندانی اندازه‌ات چیست، هزینه‌ی خیاط معنا ندارد.

حالا صادقانه‌ترین حرف این متن: در خیلی از موارد، قالب آماده انتخاب درست است و ما هم همین را به تو می‌گوییم. اگر تازه کارت را شروع کرده‌ای و هنوز مطمئن نیستی محصول اصلی‌ات چیست، اگر سایت فقط قرار است اسم و آدرس و شماره تماس و چند عکس را نشان بدهد، اگر بودجه‌ات آن‌قدر تنگ است که هزینه‌ی سایت باید حداقلی بماند، اگر فروشت کامل در اینستاگرام اتفاق می‌افتد و سایت فقط نقش کارت ویزیت را دارد، برو سراغ وردپرس و یک قالب سالم و سبک. پولی که می‌ماند را خرج عکاسی محصول و تبلیغات کن. سایت اختصاصی در این حالت‌ها مثل خریدن کامیون برای رفتن به نانوایی است؛ نه غلط، ولی بی‌مورد.

این پنج سؤال را همین امروز از خودت بپرس و جواب‌ها را کنار هم بگذار. یک: اگر فردا سایتم را خاموش کنند، چند درصد از فروشم می‌خوابد؟ دو: مشتری برای پیدا کردن کالای درست باید چند فیلتر بزند، و آن فیلترها در قالب‌های موجود اصلاً هست یا نه؟ سه: قیمت‌هایم ثابت‌اند یا هر روز تغییر می‌کنند؟ چهار: ماهی چند سفارش می‌گیرم و اگر ده برابر شود، همین سیستم جواب می‌دهد؟ پنج: چیزی در کار من هست که رقیبم ندارد و باید در سایت دیده شود؟ اگر به سه سؤال یا بیشتر جواب جدی دادی، قالب آماده دیر یا زود برایت تنگ می‌شود. اگر نه، هنوز وقتش نرسیده و عجله فقط خرج می‌تراشد.

جاهایی که کد اختصاصی واقعاً پول درمی‌آورد، معمولاً یک منطق خاص دارند که هیچ قالبی برایش ساخته نشده. فروشگاه طلا را ببین: قیمت هر محصول باید با نرخ لحظه‌ای طلا و اجرت و مالیات حساب شود، نه اینکه دستی وارد شود. یا فروشگاه لوازم یدکی: مشتری قطعه را با برند و مدل و سال خودرو پیدا می‌کند و اگر این جست‌وجو درست کار نکند، سفارش نمی‌آید. داروخانه، عینک، ساعت، روغن خودرو و لوازم ورزشی هم هرکدام قواعد خودشان را دارند. زرنگار، یدک‌سرا، پیمان‌کار، مهردارو، دیدآرا، کرونوس، اویلرو و شیکر پلاس دقیقاً به همین دلیل اختصاصی نوشته شدند. منطق کسب‌وکار را که در قالب فشار بدهی، همان‌جا می‌شکند.

جمع‌بندی عملی: اگر جواب این سؤال را نداری که «سایتم باید چه کاری بکند که قالب نمی‌تواند؟»، قالب بخر و برگرد سراغ کارت. اگر جواب داری و می‌توانی در یک جمله بگویی‌اش، آن‌وقت طراحی سایت اختصاصی برایت هزینه نیست، ابزار است. ما در فراکو با Next.js و React می‌نویسیم، بدون وردپرس و بدون قالب آماده، و سورس‌کد کامل مال خودت می‌ماند. سایت شرکتی از بیست میلیون تومان تا چهار صفحه شروع می‌شود و فروشگاه اینترنتی از سی و پنج میلیون. یک چیز را هم صاف بگوییم: ما فقط سئوی پایه انجام می‌دهیم و هیچ‌کس نمی‌تواند رتبه‌ی گوگل را تضمین کند. پیش از هر پرداختی، پیش‌نمایش رایگان صفحه‌ی اصلی را در کمتر از ۴۸ ساعت می‌بینی.

پیج اینستاگرام فروشگاه نیست، اجاره‌نشینی است. مشتری را در دایرکت پیدا می‌کنی، قیمت را در کامنت می‌نویسی، شماره کارت می‌فرستی و آخرش عکس رسید می‌گیری. تا روزی که پیج محدود شود یا اینترنت لنگ بزند، همه‌چیز خوب پیش می‌رود. مشکل اینجاست که هیچ‌کدام از این‌ها مال تو نیست؛ نه فهرست دنبال‌کننده‌ها، نه تاریخچه‌ی سفارش‌ها، نه حتی آرشیو عکس محصول‌ها با کیفیت اصلی. فروشگاه اینترنتی مستقل دقیقاً همین را عوض می‌کند. یک نشانی که صاحبش خودت هستی، یک پایگاه داده که سفارش‌ها و مشخصات مشتری‌ها داخلش می‌ماند، و یک مسیر خرید که بدون دخالت آدم تا لحظه‌ی پرداخت جلو می‌رود. این متن درباره‌ی همین است: فروشگاه واقعی از چه قطعه‌هایی ساخته می‌شود و کدام قطعه را نباید حذف کنی.

یک فروشگاه اینترنتی کارآمد دست‌کم هفت قطعه دارد و حذف هرکدام، هزینه‌اش را بعداً می‌گیرد. اول فهرست محصول با تنوع واقعی: رنگ، سایز، وزن و موجودی جداگانه برای هر تنوع. دوم جست‌وجو و دسته‌بندی، تا وقتی تعداد کالاها از صد گذشت کاربر گم نشود. سوم سبد خریدی که با بستن مرورگر پاک نشود. چهارم محاسبه‌ی هزینه‌ی ارسال پیش از پرداخت، نه بعد از آن. پنجم درگاه پرداخت بانکی به‌همراه یک صفحه‌ی نتیجه‌ی شفاف برای تراکنش ناموفق. ششم پنل مدیریت که خودت بتوانی قیمت و موجودی را عوض کنی. هفتم صفحه‌ی پیگیری سفارش. چیزی که معمولاً اول از همه قربانی می‌شود، مدیریت موجودی و همان صفحه‌ی تراکنش ناموفق است؛ و دقیقاً همین دو تا بیشترین تماس عصبانی را می‌سازند.

مسیر مشتری تا پرداخت را مثل یک راهرو ببین: هر در اضافه، بخشی از آدم‌ها را برمی‌گرداند. مسیر سالم بیشتر از پنج قدم نیست؛ صفحه‌ی محصول، افزودن به سبد، وارد کردن نشانی و انتخاب روش ارسال، تأیید نهایی، و بعد درگاه پرداخت. هر چیزی که این پنج قدم را به هشت قدم تبدیل کند مشکوک است: ثبت‌نام اجباری پیش از دیدن قیمت، تأیید شماره‌ی موبایل در همان قدم اول، فرمی که کد پستی را اجباری می‌کند ولی نمی‌گوید چرا. یادت باشد بیشتر خریدها روی گوشی انجام می‌شود، پس هر فیلد اضافه یعنی چند ثانیه تایپ روی صفحه‌کلید کوچک. قیمت، هزینه‌ی ارسال و زمان تحویل باید پیش از رسیدن به درگاه معلوم باشد، نه بعدش.

همین امروز می‌توانی فروشگاه فعلی‌ات یا هر پیشنهادی که روی میز داری را با هشت پرسش بسنجی. یک: اگر فردا با سازنده قطع همکاری کنم، سورس‌کد و پایگاه داده را کامل تحویل می‌گیرم؟ دو: فهرست مشتری‌ها و سفارش‌ها را چطور بیرون می‌کشم و خروجی اکسل دارد؟ سه: افزودن یک محصول چند دقیقه طول می‌کشد و آیا خودم از پسش برمی‌آیم؟ چهار: اگر تراکنش نصفه بماند، پول مشتری چه می‌شود و چه صفحه‌ای می‌بیند؟ پنج: هزینه‌ی ارسال بر چه اساسی حساب می‌شود؟ شش: موجودی که صفر شد، دکمه‌ی خرید چه رفتاری دارد؟ هفت: روی گوشی، از باز شدن صفحه تا رسیدن به درگاه چند ثانیه طول کشید؟ هشت: پرونده‌ی اینماد و درگاه پرداخت به نام چه کسی ثبت شده است؟

پرسش هشتم از همه مهم‌تر است. درگاه پرداخت و پرونده‌ی اینماد باید به نام خودت یا شرکت خودت ثبت شود، نه به نام سازنده‌ی سایت؛ ما فقط مسیر اینماد تک‌ستاره را راهنمایی می‌کنیم و اتصال درگاه بانکی ایرانی را انجام می‌دهیم. یک اعتراف صادقانه هم لازم است: خودِ فروشگاه به‌تنهایی فروش نمی‌آورد. ما سئوی پایه را انجام می‌دهیم و هیچ رتبه‌ای را تضمین نمی‌کنیم. طراحی سایت فروشگاهی برای ما یعنی زیرساخت اختصاصی با Next.js و React، بدون وردپرس و قالب آماده، با مالکیت کامل سورس‌کد برای تو؛ نمونه‌های زنده‌اش شیکر پلاس، مهردارو و زرنگار هستند. فروشگاه از سی‌وپنج میلیون تومان شروع می‌شود و ده تا چهارده روز کاری وقت می‌برد. پیش از هر پرداختی هم پیش‌نمایش رایگان صفحه‌ی اصلی را زیر ۴۸ ساعت می‌بینی.

این سه اسم معمولاً پشت سر هم گفته می‌شوند، ولی سه چیز کاملاً متفاوت‌اند و خلط کردن‌شان برایت گران تمام می‌شود. ترب بازارگاه نیست؛ موتور مقایسه‌ی قیمت است. یعنی سبد خرید ندارد، پول از دست مشتری نمی‌گیرد و سفارش را ثبت نمی‌کند. کارش این است که قیمت یک کالا را در ده‌ها فروشگاه کنار هم بچیند و کاربر را با یک کلیک بفرستد داخل سایت خودت. دیجی‌کالا و باسلام دقیقاً برعکس‌اند: خودشان فروشگاه‌اند، تو غرفه‌داری داخل‌شان. مشتری آن‌جا ثبت‌نام می‌کند، آن‌جا پول می‌دهد و اسم فروشگاه تو را معمولاً یادش نمی‌ماند. تفاوت این دو مدل، تفاوت اجاره‌ی ویترین است با داشتن مغازه.

اتصال به ترب هم همان‌قدر که به نظر می‌رسد ساده است، همان‌قدر هم بی‌رحم. تو یک آدرس مشخص روی سایتت می‌سازی که فهرست محصولاتت را با ساختار استاندارد بیرون می‌دهد: شناسه، عنوان، قیمت، موجودی، نشانی صفحه و تصویر. ترب این آدرس را دوره‌ای می‌خواند و انبارش را با تو هماهنگ می‌کند. نکته‌ای که خیلی‌ها دیر می‌فهمند این است: صفحه‌بندی این خروجی از صفر شروع می‌شود، نه از یک. اگر از یک شروع کنی، صفحه‌ی اول محصولاتت هیچ‌وقت خوانده نمی‌شود و خودت هم متوجه نمی‌شوی، چون بقیه‌ی فهرست سالم بالا می‌آید و همه‌چیز عادی به نظر می‌رسد. این دقیقاً همان دسته اشتباه‌هایی است که ماه‌ها بی‌صدا فروش می‌خورد.

خطرناک‌ترین جزئیات ترب همین‌جاست: وقتی ترب به آخر فهرست می‌رسد، انتظار دارد یک آرایه‌ی خالی ببیند. آرایه‌ی خالی برای او یعنی «دیگر محصولی نمانده». حالا فرض کن پایگاه داده‌ات یک لحظه قطع شود و کد تو به‌جای خطا دادن، یک فهرست خالی برگرداند. ترب همان را می‌خواند، نتیجه می‌گیرد فروشگاهت خالی شده و کل محصولاتت را پاک می‌کند. قانون درست این است: هر وقت خروجی نتوانست داده‌ی واقعی بدهد، باید کد ۵۰۳ برگردانی تا ترب بفهمد سرویس موقتاً در دسترس نیست. نکته‌ی سوم هم از همین جنس است: در ترب هر تنوع رنگ و سایز یک پیشنهاد مستقل حساب می‌شود، پس اگر پیراهن آبی بزرگ و مشکی متوسط را زیر یک شناسه بفرستی، قیمت و موجودی‌شان قاطی می‌شود.

دیجی‌کالا و باسلام معامله‌ی روشنی جلویت می‌گذارند: ترافیک آماده می‌دهند، در عوض کارمزد می‌گیرند و قواعد را خودشان می‌نویسند. قیمت‌گذاری، شیوه‌ی ارسال، زمان تسویه و حتی نحوه‌ی نمایش کالا دست تو نیست. محصولت هم تنها نیست؛ کنار ده فروشنده‌ی دیگر با همان کالا و قیمتی پایین‌تر می‌نشیند و رقابت به جنگ چند هزار تومان تخفیف تبدیل می‌شود. مهم‌تر از همه، مشتری مال آن‌هاست نه تو: شماره‌اش، تاریخچه‌ی خریدش و اجازه‌ی پیام دادن به او در اختیار بازارگاه است. دفعه‌ی بعد هم که نیاز پیدا کند، مستقیم می‌رود همان‌جا، نه سراغ برند تو. این معامله لزوماً بد نیست؛ اگر امروز صفر مشتری داری، همین ترافیک آماده واقعاً ارزشش را دارد.

قبل از اینکه یک ریال خرج کانال جدید کنی، این چند سؤال را روی کاغذ جواب بده. یک: حاشیه‌ی سود واقعی هر محصولت بعد از هزینه‌ی ارسال و بسته‌بندی چند درصد است؛ اگر کارمزد بازارگاه از آن بیشتر باشد، هر فروش برایت ضرر است. دو: چند کالا داری که هیچ فروشنده‌ی دیگری ندارد؛ همان‌ها بهترین گزینه برای بازارگاه‌اند، چون کنارشان رقیبی نمی‌نشیند. سه: خروجی محصولات سایتت آماده است یا هنوز باید ساخته شود. چهار: موجودی و قیمتت هر چند ساعت یک‌بار به‌روز می‌شود. پنج: خروجی را دستی باز کن و ببین صفحه‌ی صفرش واقعاً داده دارد یا نه. شش: اگر فردا حساب کاربری‌ات بسته شود، چند درصد فروشت از بین می‌رود؟ اگر جواب بالای پنجاه درصد است، خانه‌ی اصلی نداری.

ترکیب درستی که به مشتری‌هایمان پیشنهاد می‌کنیم ساده است: فروشگاه خودت خانه‌ی اصلی باشد، بازارگاه‌ها فقط کانال جذب. کالای شاخص و پرحاشیه را در دیجی‌کالا و باسلام بگذار تا آدم‌ها اسمت را ببینند، ولی کل کاتالوگ، محتوا، تخفیف‌های اختصاصی و رابطه‌ی بلندمدت را روی سایت خودت نگه دار؛ و اتصال به ترب را جدی بگیر، چون ترب مشتری را به خانه‌ی خودت می‌فرستد نه به ویترین دیگری. ما فروشگاه اینترنتی را با کدنویسی اختصاصی روی Next.js و React می‌سازیم، بین ۳۵ تا ۵۵ میلیون تومان بسته به دامنه‌ی کار، با تحویل ۱۰ تا ۱۴ روز کاری، درگاه پرداخت ایرانی و راهنمایی برای اینماد. سورس‌کد کامل مال خودت است و پیش‌نمایش صفحه‌ی اصلی، رایگان و زیر ۴۸ ساعت، پیش از هر پرداختی.

ترتیب کارها را جابه‌جا نکن؛ بیشتر تأخیرهای راه‌اندازی فروش آنلاین دقیقاً از همین‌جا شروع می‌شود. اول دامنه و میزبانی، بعد سایتی که واقعاً بالا باشد و صفحه‌های تماس، درباره‌ی ما، قوانین و شرح خدماتش کامل باشد. مرحله‌ی دوم نماد اعتماد الکترونیکی است؛ اینماد را روی سایتی می‌دهند که باز شود و محتوایش با اطلاعات ثبت‌شده بخواند، نه روی یک دامنه‌ی خالی. مرحله‌ی سوم درگاه پرداخت اینترنتی رسمی است که تقریباً همیشه به اینماد و مدارک هویتی گره خورده. اگر برعکس پیش بروی، هفته‌ها معطل می‌مانی: درگاه می‌خواهی، اینماد نداری؛ اینماد می‌خواهی، سایت آماده نداری. همین ترتیب ساده، فرق یک راه‌اندازی دو هفته‌ای با یک ماجرای دوماهه است.

درگاه مستقیم بانکی یعنی قرارداد با خود بانک و ترمینالی به نام کسب‌وکار تو؛ پول به حساب خودت می‌نشیند و رابطه‌ات بی‌واسطه است، ولی مدارک و شرایطش سخت‌گیرانه‌تر و راه‌اندازی‌اش کندتر است. درگاه واسط یعنی یک شرکت پرداخت‌یار بین تو و بانک می‌ایستد؛ ثبت‌نامش سریع‌تر و کاغذبازی‌اش کمتر است، اما تسویه معمولاً دوره‌ای انجام می‌شود و کارمزد و قواعد بازگشت وجه را آن شرکت تعیین می‌کند. هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیستند. اگر گردش مالی‌ات بالاست و چند روز تأخیر در تسویه برایت هزینه دارد، سراغ مستقیم برو. اگر تازه شروع کرده‌ای و می‌خواهی زودتر بفروشی، واسط منطقی‌تر است. فقط پیش از انتخاب، دو چیز را مکتوب بپرس: چرخه‌ی تسویه، و شرایط دقیق بازگشت وجه به خریدار.

یک نکته‌ی فنی که تا وسط کار به چشم نمی‌آید: ترمینال درگاه معمولاً به دامنه قفل است. یعنی نشانی بازگشتی که سایت به درگاه می‌دهد باید مو به مو با همان دامنه‌ای بخواند که در پنل ثبت کرده‌ای. اگر سایت را روی نشانی موقت میزبان بالا آورده باشی، یا یک‌بار با پیشوند رایج وب و یک‌بار بدون آن صدا زده شود، یا زیردامنه‌ای وسط باشد، تراکنش رد می‌شود. مشتری یک خطای گنگ می‌بیند و می‌رود؛ و معمولاً دیگر برنمی‌گردد. بدی ماجرا این است که سایت کاملاً سالم به نظر می‌رسد و فقط پرداخت می‌شکند. پس بعد از هر تغییر دامنه یا انتقال سرور، اولین کاری که می‌کنی یک خرید آزمایشی واقعی باشد، نه فقط باز کردن صفحه‌ی اصلی.

پرداخت اقساطی مثل اسنپ پی از نظر فنی شبیه درگاه معمولی نیست و اشتباه بزرگ همین‌جا رخ می‌دهد. این پرداخت‌ها دو مرحله‌ای‌اند: اول مبلغ برای خریدار تأیید و رزرو می‌شود، بعد فروشنده باید درخواست تسویه بفرستد تا پول واقعاً آزاد شود. اگر توسعه‌دهنده فقط مرحله‌ی اول را پیاده کند، سفارش در پنل ثبت می‌شود، مشتری پیام موفقیت می‌بیند، انبار هم کالا را می‌فرستد، ولی پول نزد ارائه‌دهنده می‌ماند و هرگز به تو نمی‌رسد. بدتر اینکه تا وقتی صورتحساب را با فروش تطبیق ندهی متوجه نمی‌شوی. هر روش پرداخت اقساطی را با یک سفارش واقعی و مبلغ کم آزمایش کن و تا لحظه‌ی نشستن پول در حساب دنبالش کن.

این فهرست را پیش از روشن کردن فروش، خط‌به‌خط تیک بزن: دامنه‌ی نهایی خریداری شده و گواهی امن روی همان دامنه فعال است؛ صفحه‌های تماس با نشانی و شماره‌ی ثابت، قوانین، شرایط بازگشت کالا و درباره‌ی ما پر شده‌اند؛ نشانی بازگشت درگاه حرف‌به‌حرف با دامنه‌ی ثبت‌شده یکی است؛ یک تراکنش موفق و یک تراکنش عمداً ناموفق را خودت تست کرده‌ای؛ صفحه‌ی نتیجه‌ی ناموفق شماره‌ی پیگیری و دکمه‌ی تلاش دوباره دارد؛ سفارش‌های نیمه‌کاره در پایگاه داده وضعیت مشخص دارند؛ چرخه‌ی تسویه و کارمزد را مکتوب گرفته‌ای؛ و یک نفر مشخص مسئول تطبیق روزانه‌ی سفارش‌ها با واریزی‌هاست. هیچ‌کدام از این‌ها تشریفات نیست؛ هرکدام جای مشخصی از فروش را نجات می‌دهد.

صفحه‌ی نتیجه‌ی تراکنش ناموفق را جدی بگیر؛ همان صفحه‌ای که تقریباً همه فراموشش می‌کنند. کارت مسدود می‌شود، رمز دوم منقضی می‌شود، اینترنت وسط پرداخت قطع می‌شود؛ اگر مشتری در آن لحظه به صفحه‌ی سفید یا خطای خام برسد، خرید تمام است. صفحه‌ی درست شماره‌ی پیگیری را نشان می‌دهد، روشن می‌گوید پول کم نشده یا در صورت کسر برمی‌گردد، و یک دکمه‌ی واضح برای تلاش دوباره می‌گذارد. صادق باشیم: زمان صدور اینماد و تأیید نهایی درگاه دست ما نیست و به سازمان‌های مربوطه بستگی دارد؛ کاری که ما می‌کنیم راهنمایی مسیر و مدارک، و پیاده‌سازی درست سمت فنی است. فروشگاه اینترنتی اختصاصی از ۳۵ میلیون تومان شروع می‌شود، تحویل ۱۰ تا ۱۴ روز کاری، با پیش‌نمایش رایگان صفحه‌ی اصلی در کمتر از ۴۸ ساعت.

یک فروشگاه اینترنتی فقط طراحی نیست. پشت هر سفارش موفق یک زنجیره‌ی سرویس ایستاده که هیچ‌کدامشان کاملاً دست خودت نیستند: درگاه پرداخت بانکی، پنل پیامک، شرکت حمل‌ونقل، سرور و دامنه. طراحی ضعیف فروشت را کم می‌کند، اما زیرساخت خراب کل کار را زمین می‌زند. سایتی که ظاهرش تمیز است ولی کد تأییدش به دست مشتری نمی‌رسد، هزینه‌ی ارسالش معلوم نیست و ساعت شلوغی بالا نمی‌آید، فروشگاه نیست؛ ویترین است. از ساخت زرنگار، یدک‌سرا، مهردارو و شیکر پلاس یک چیز برایمان روشن شده: بیشتر شب‌های بی‌خوابی یک پروژه‌ی ایرانی سر رنگ و فونت نیست، سر همین سرویس‌های جانبی است. در ادامه دقیقاً می‌گوییم کجاها می‌شکند و چطور جلویش را بگیری.

پنل پیامک اولین جایی است که پروژه‌ها گیر می‌کنند. در ایران دو مسیر داری. مسیر اول متن آزاد است که هزینه‌ی هر پیامک را بالا می‌برد، برای ارسال انبوه محدودیت دارد و ممکن است بلوکه شود. مسیر دوم قالب خدماتی تأییدشده است: متن را از قبل ثبت می‌کنی و فقط مقدارهای متغیر مثل کد تأیید، شماره‌ی سفارش یا کد رهگیری مرسوله جای خالی می‌مانند. راه درست همین دومی است؛ ارزان‌تر، پایدارتر و قابل اتکا. اما تأیید هر قالب چند روز کاری زمان می‌برد و اپراتور می‌تواند متن را رد کند تا بازنویسی کنی. پس قالب‌ها را روز اول پروژه بنویس و بفرست، نه شب قبل از راه‌اندازی.

حالا یک نکته‌ی فنی که خیلی‌ها دیر می‌فهمند. هر تماس سایت تو با یک سرویس بیرونی، یعنی ارسال پیامک، محاسبه‌ی تعرفه‌ی پست یا پاسخ درگاه، یعنی سایت تو نشسته و منتظر سرور یک شرکت دیگر است. اگر برای این انتظار مهلت زمانی مشخص نگذاری، لحظه‌ای که آن سرویس کند شود درخواست‌ها روی سرور تو تلنبار می‌شوند و بعد از چند دقیقه کل سایت از دسترس خارج می‌شود، نه فقط همان یک بخش. این اتفاق واقعاً می‌افتد و از بیرون شبیه «سایت خراب شده» دیده می‌شود، در حالی که کد تو سالم است. قاعده روشن است: مهلت زمانی کوتاه بگذار، حالت شکست را مدیریت کن و به جای صفحه‌ی سفید یک پیام صادقانه نشان بده.

ارسال سفارش دومین جایی است که فروشگاه‌ها می‌لنگند. پست پیشتاز ارزان است و به همه‌جای ایران می‌رود، ولی کند و گاهی غیرقابل پیش‌بینی است. تیپاکس سریع‌تر و گران‌تر است و برای بسته‌های باارزش منطقی‌تر. بار سنگین و حجیم، مثل قطعه‌ی خودرو یا سفارش عمده، معمولاً با باربری و کرایه‌ی مقصد جابه‌جا می‌شود. مهم‌تر از انتخاب شرکت این است که هزینه‌ی ارسال پیش از پرداخت حساب و روی صفحه‌ی نهایی به مشتری نشان داده شود. اگر مشتری پول را بدهد و بعد بشنود «کرایه جداست»، سفارش کنسل می‌شود و اعتماد از بین می‌رود. حداقل کار درست این است: وزن و ابعاد هر کالا در سیستم ثبت شود و برای هر استان نرخی روشن تعریف کنی.

هاست ایران یا خارج، انتخابی است که هم روی سرعت سایت اثر می‌گذارد و هم روی دیده‌شدنت. سرور داخل ایران به کاربر ایرانی نزدیک‌تر است و صفحه زودتر باز می‌شود، ولی بخشی از سرویس‌های خارجی به آن پاسخ نمی‌دهند. سرور خارج از ایران دستت را بازتر می‌گذارد، اما ممکن است برای بخشی از کاربران داخلی کند یا در دسترس نباشد. نکته‌ای که کمتر گفته می‌شود این است که خزنده‌ی گوگل هم یک بازدیدکننده‌ی بیرونی است؛ اگر به سرور تو نرسد، صفحه‌هایت اصلاً وارد نتایج نمی‌شوند. صادقانه بگوییم: همین سایتی که الان می‌خوانی هم برای حل دقیقاً همین مسئله ناچار شد یک لایه‌ی توزیع محتوا جلوی سرورش بگذارد تا صفحه‌ها برای گوگل قابل خواندن شوند.

پس همین امروز این فهرست را روی کسب‌وکار خودت اجرا کن. یک) بپرس اکانت پنل پیامک، درگاه پرداخت، هاست و دامنه به نام چه کسی ثبت شده؛ اگر به نام خودت نیست، پیش از هر کار دیگری همین را درست کن. دو) از تیم فنی بخواه نشان بدهد هر تماس با سرویس بیرونی چه مهلت زمانی دارد و اگر جواب ندهد چه می‌شود. سه) یک سفارش آزمایشی ثبت کن و ببین هزینه‌ی ارسال پیش از پرداخت نمایش داده می‌شود یا نه. چهار) پشتیبان‌گیری منظم را جدی بگیر: پایگاه داده و تصویرهای بارگذاری‌شده، دست‌کم هفتگی، جایی بیرون از همان سرور. پنج) یک بار پشتیبان را واقعاً برگردان؛ پشتیبانی که آزمایش نشده، پشتیبان نیست.

سئوی پایه و خدمات سئو دو چیز کاملاً جدا هستند و بیشتر آدم‌ها دقیقاً همین‌جا سرشان کلاه می‌رود. سئوی پایه یعنی سایت از روز اول درست ساخته شده باشد: عنوان و توضیح هر صفحه جدا و معنادار، آدرس صفحه‌ها خوانا، ساختار تیترها مرتب، نقشه‌ی سایت و فایل ربات‌ها سر جای خودشان، تصویرها فشرده، سرعت بارگذاری قابل قبول و نمایش درست روی موبایل. این‌ها یک‌بار انجام می‌شوند و بخشی از ساختن سایت‌اند، نه سرویس ماهانه. خدمات سئو چیز دیگری است: تولید مستمر محتوا، بررسی رقیب، کار روی لینک‌ها و بازبینی ماه‌به‌ماه. آن یک قرارداد جداگانه و بلندمدت است و هزینه‌ی جداگانه دارد. ما سئوی پایه را تحویل می‌دهیم و بیشتر از این ادعا نمی‌کنیم.

حالا برویم سراغ تضمین رتبه گوگل. هیچ‌کس بیرون از گوگل کنترلی روی نتیجه‌ها ندارد، پس هیچ‌کس هم نمی‌تواند رتبه را تضمین کند. رتبه‌ی تو نتیجه‌ی یک مقایسه است، نه یک کار فنی؛ گوگل سایت تو را کنار رقیب‌هایت می‌گذارد و تصمیم می‌گیرد. رقیب‌ها هم بی‌کار نیستند: محتوا اضافه می‌کنند، سایتشان قدیمی‌تر است و گاهی بودجه‌شان چند برابر توست. الگوریتم گوگل هم مدام به‌روز می‌شود و متن دقیقش هیچ‌وقت منتشر نمی‌شود. پس وقتی کسی می‌گوید «رتبه‌ی یک، تضمینی»، یا معنی حرف خودش را نمی‌داند، یا می‌داند و امیدوار است تو ندانی. ترفند رایجش هم این است که روی عبارتی تضمین می‌دهد که عملاً هیچ‌کس جست‌وجویش نمی‌کند و هیچ مشتری‌ای از آن نمی‌آید.

قبل از امضای هر قرارداد سئو، این شش سؤال را بپرس و جواب‌ها را مکتوب بگیر. یک: دقیقاً روی چه عبارت‌هایی کار می‌کنی و ماهانه چند نفر آن‌ها را جست‌وجو می‌کنند؟ دو: همین امروز رتبه‌ی من روی آن عبارت‌ها چند است؟ اگر عدد ندارد، یعنی نقطه‌ی شروع را اندازه نگرفته و بعداً هر ادعایی بکند قابل بررسی نیست. سه: گزارش را از کجا می‌دهی؟ اگر اسم سرچ کنسول گوگل نیامد، عدد دارد از ابزار دلخواه خودش می‌آید. چهار: دسترسی سرچ کنسول و آمار بازدید به نام خودم ثبت می‌شود؟ پنج: بعد از پایان قرارداد، محتوا و صفحه‌ها مال کیست؟ شش: چه کارهایی را انجام نمی‌دهی؟ فروشنده‌ی سالم برای سؤال ششم جواب روشن دارد.

و اما چیزی که واقعاً روی رتبه اثر می‌گذارد معمولاً اصلاً جذاب نیست. یک صفحه که به یک سؤال مشخص جواب کامل می‌دهد، از ده صفحه‌ی کلی و بی‌هدف جلو می‌زند. اگر در اهواز گیربکس تعمیر می‌کنی، یک صفحه‌ی جدا برای همین خدمت با آدرس، ساعت کار و شماره تماس، خیلی بیشتر از صفحه‌ای به اسم «خدمات ما» برایت مشتری می‌آورد. ثبت رایگان کسب‌وکار روی نقشه‌ی گوگل، سرعت باز شدن سایت روی اینترنت موبایل، و ماهی یک مطلب تازه که واقعاً به درد مشتری بخورد، از هر بسته‌ی سئوی گران‌قیمت مفیدترند. صادقانه: ما سایت را با زیرساخت درست تحویل می‌دهیم؛ بالا آمدن در نتایج، کار ماه‌های بعد و بخش زیادی‌اش کار خودت است.

هزینه طراحی سایت یک عدد ثابت نیست، ولی دلبخواهی هم نیست؛ چند عامل مشخص آن را بالا و پایین می‌برند. اول تعداد صفحه‌ها و اینکه هر صفحه چقدر ساختار یکتا دارد؛ ده صفحه‌ای که همه یک چیدمان دارند با چهار صفحه‌ای که هر کدام طراحی جداگانه می‌خواهند اصلاً یکی نیستند. دوم اینکه سایت فقط معرفی می‌کند یا می‌فروشد؛ سبد خرید، مدیریت موجودی، تنوع محصول و اتصال درگاه پرداخت هر کدام کار و آزمون جداگانه دارند. سوم منبع کد: قالب آماده یا نوشتن از صفر. چهارم محتوا؛ اگر متن و عکس آماده نباشد، تولیدش هم بخشی از پروژه است و روی عدد می‌نشیند. و پنجم زمان؛ هر عجله‌ای که برنامه‌ی تیم را جابه‌جا کند، جایی در فاکتور دیده می‌شود.

برای اینکه هر پیشنهادی را درست بسنجی، باید بدانی بازار چند طبقه دارد. پایین‌ترین طبقه قالب آماده است؛ از چند صد هزار تومان شروع می‌شود و چیزی که می‌خری یک پوسته‌ی از پیش ساخته است که اسم و عکس تو را می‌گیرد. طبقه‌ی بالا کدنویسی کاملاً اختصاصی است؛ در ایران برای چنین پروژه‌هایی عددهایی حدود هشتاد تا سیصد و شصت میلیون تومان هم دیده می‌شود. فاصله‌ی این دو سر طیف ترسناک به نظر می‌رسد، ولی منطق دارد؛ در طبقه‌ی اول تو مشتری یک محصول تکثیرشده‌ای و در طبقه‌ی دوم داری وقت یک تیم را می‌خری. تعرفه طراحی سایت ما وسط این طیف ایستاده است: شرکتی بیست، سی و چهل میلیون تومان و فروشگاه سی‌وپنج، چهل‌وپنج و پنجاه‌وپنج میلیون تومان.

پیش از امضای هر قراردادی، این هفت سؤال را بپرس و جواب‌ها را مکتوب بگیر. یک: سایت روی چه چیزی ساخته می‌شود، قالب آماده یا کد اختصاصی؟ دو: بعد از تحویل، سورس‌کد مال کیست و می‌توانم آن را به یک مجری دیگر بسپارم؟ سه: این عدد دقیقاً چند صفحه را پوشش می‌دهد و صفحه‌ی اضافه چقدر آب می‌خورد؟ چهار: نوشتن متن و تهیه‌ی عکس با کیست؟ پنج: هزینه‌ی دامنه، سرور و تمدید سالانه جداست یا نه، و سال دوم چقدر می‌شود؟ شش: تاریخ تحویل چه روزی است و اگر عقب افتاد چه اتفاقی می‌افتد؟ هفت: بعد از تحویل، اصلاح‌ها تا کِی و تا چه اندازه رایگان است؟ هر مجری که از جواب دادن به این‌ها طفره برود، در واقع جوابش را داده است.

یک عدد خالی هیچ‌چیز را ثابت نمی‌کند؛ عدد فقط کنار فهرست تحویل‌دادنی‌ها معنا دارد. سایت ارزانی که شش ماه بعد باید از نو ساخته شود، در عمل از سایت گران‌تری که سه سال بی‌دردسر کار می‌کند گران‌تر درمی‌آید؛ و برعکس، عدد بزرگ هم به‌خودی‌خود نشانه‌ی کیفیت نیست. صادقانه بگوییم: قیمت طراحی سایت ما ارزان‌ترین گزینه‌ی بازار نیست و قرار هم نیست باشد. اگر کل بودجه‌ات در حد چند میلیون تومان است، قالب آماده انتخاب بدی نیست و بهتر است همان را بگیری تا اینکه پروژه‌ای را نیمه‌کاره رها کنی. چیزی که ما می‌فروشیم وقت مهندسی است؛ کدنویسی اختصاصی با نکست‌جی‌اس و ری‌اکت، بدون وردپرس و قالب آماده، با مالکیت کامل سورس‌کد برای خودت.

آخرین کاری که پیش از تصمیم باید بکنی این است که عدد را به کارِ سایت گره بزنی. فرض کن هر مشتری تازه برایت چند میلیون تومان سود دارد؛ سایتی که ماهی دو سه مشتری اضافه بیاورد، ظرف یک سال خودش را پس داده است و اگر هیچ مشتری نیاورد، حتی چند صد هزار تومان هم گران بوده. پس به‌جای «چقدر می‌شود؟» بپرس «قرار است چه کاری برایم بکند؟». و برای اینکه مجبور نباشی این حساب را فقط روی کاغذ بکنی، ما پیش از هر پرداختی صفحه‌ی اصلی سایت خودت را در کمتر از چهل‌وهشت ساعت طراحی می‌کنیم و نشانت می‌دهیم؛ پسندیدی ادامه می‌دهیم، نپسندیدی همان‌جا تمام است. پشتیبانی ماهانه هم اختیاری است، نه شرط قرارداد.

اشتباه اول از همه گران‌تر تمام می‌شود: دامنه و هاست را به اسم مجری ثبت می‌کنی. شش ماه بعد که می‌خواهی جدا شوی، تازه می‌فهمی کلید خانه دست کسی دیگر است. دامنه باید در پنل ثبت‌کننده به نام خودت یا شرکت خودت باشد، هاست هم همین‌طور، و کد سایت هم باید تحویل خودت شود. مالکیت سورس کد یعنی فردا هر برنامه‌نویس دیگری بتواند کار را ادامه بدهد بدون اینکه از صفر شروع کند. ما سایت‌ها را با Next.js و React می‌نویسیم و کد کامل را به مشتری تحویل می‌دهیم؛ نه از سر سخاوت، بلکه چون قفل‌کردن کد روی صاحب کسب‌وکار اصلاً چیز عادی‌ای نیست. قبل از طراحی سایت و پیش از هر پرداختی، این سه مالکیت را مکتوب کن.

اشتباه دوم را تقریباً همه مرتکب می‌شوند: قرارداد را می‌بندند، بعد تازه یادشان می‌افتد که متن و عکس ندارند. پروژه‌ای که باید هفت تا ده روز کاری طول بکشد، دو ماه معطل می‌ماند چون کسی نمی‌داند در صفحه‌ی «درباره‌ی ما» چه بنویسد. راه‌حلش ساده است. قبل از سفارش طراحی سایت یک پوشه بساز و سه چیز را داخلش جمع کن: معرفی کسب‌وکار در حد دویست کلمه، فهرست خدمات یا محصولات، و عکس واقعی از محل کار و کارکنان و کالاها. عکس با موبایل هم قبول است، فقط باید واقعی باشد. طراح می‌تواند متن تو را صیقل بدهد، اما نمی‌تواند از هوا بسازد که تو دقیقاً چه می‌فروشی و به چه کسی.

اشتباه سوم قرارداد مبهم است، و همین پاراگراف را می‌توانی همین امروز به کار ببری. قبل از امضا این شش سؤال را بپرس و جواب را کتبی بگیر. یک: دقیقاً چند صفحه؟ دو: تحویل، چند روز کاری بعد از تحویل محتوای من است؟ سه: چند نوبت اصلاح رایگان دارم و بعد از آن هزینه‌ی هر اصلاح چقدر است؟ چهار: هزینه‌ی سالانه‌ی دامنه و هاست و تمدیدشان چقدر می‌شود و به عهده‌ی کیست؟ پنج: پشتیبانی دقیقاً شامل چه کارهایی هست و شامل چه کارهایی نیست؟ شش: بعد از تحویل، فایل‌ها و دسترسی‌ها را در چه قالبی به من می‌دهی؟ هر مجری‌ای که از نوشتن این شش جواب طفره رفت، همان‌جا از فهرستت خط بخورد.

اشتباه چهارم انتخاب بر اساس ارزان‌ترین قیمت است. بازار ایران دو سر دارد: از یک طرف قالب آماده که با چند صد هزار تومان بالا می‌آید، از طرف دیگر کدنویسی اختصاصی که حدود هشتاد تا سیصد و شصت میلیون تومان قیمت می‌خورد. هیچ‌کدام ذاتاً بد نیستند؛ سؤال این است که کدام به درد کار تو می‌خورد. صادقانه بگوییم: اگر فقط یک صفحه می‌خواهی که شماره تماس و آدرس و چند عکس داشته باشد، قالب آماده کافی است و لازم نیست به ما پول بدهی. اما اگر سرعت، سئوی پایه و کنترل کامل روی ساختار برایت مهم است، ارزان‌ترین پیشنهاد معمولاً همان چیزی است که یک سال بعد باید دور بیندازی و از نو بسازی. قیمت را با عمر مفید بسنج، نه با فاکتور روز اول.

اشتباه پنجم بی‌سروصداتر از بقیه است: از سمت خودت کسی مسئول پروژه نیست. مدیر می‌گوید با فلانی هماهنگ کن، فلانی می‌گوید باید از مدیر بپرسم، و پیام‌ها بین چهار نفر گم می‌شود. نتیجه سایتی است که سه بار رنگش عوض شده و هنوز تحویل نشده. یک نفر را انتخاب کن که تصمیم نهایی با اوست، شماره‌اش را بده، و به بقیه بگو نظرشان را به همان یک نفر برسانند. اگر همان آدم هفته‌ای بیست دقیقه وقت بگذارد کافی است. تجربه‌ی ما در پروژه‌هایی مثل زرنگار و مهردارو و یدک‌سرا این بوده که هر جا یک تصمیم‌گیرنده‌ی مشخص وجود داشته کار سر وقت تحویل شده، و هر جا نبوده تأخیر از سمت کارفرما آمده، نه از سمت کد.

اشتباه ششم انتظار نتیجه‌ی فوری است. سایت که بالا می‌آید، سه روز بعد می‌پرسی پس چرا در گوگل اول نیستم. حقیقت این است که ما فقط سئوی پایه انجام می‌دهیم: ساختار درست، سرعت، عنوان و توضیح هر صفحه، نقشه‌ی سایت و اتصال به ابزارهای گوگل. هیچ‌کس، نه در ایران و نه بیرون از ایران، نمی‌تواند رتبه را تضمین کند؛ هر کس تضمین رتبه داد یا الگوریتم گوگل را نمی‌شناسد یا امیدوار است تو نشناسی. سایت زیرساخت است، نه معجزه. اگر بعد از تحویل ماهی دو مطلب مفید بنویسی، نشانی و شماره‌ات را در نقشه‌ی گوگل ثبت کنی و لینک سایت را زیر هر پست شبکه‌ی اجتماعی بگذاری، سه تا شش ماه بعد تفاوت را می‌بینی. زودتر از آن، نه.

بیشتر پروژه‌هایی که دیر تحویل می‌شوند، مشکل فنی ندارند. تحویل یک سایت شرکتی هفت تا ده روز کاری است و فروشگاه اینترنتی ده تا چهارده روز کاری، ولی این زمان عملاً از لحظه‌ای شروع می‌شود که محتوای سایت آماده باشد. اگر متن‌ها نیمه‌کاره باشد و عکس‌ها هنوز گرفته نشده، طراحی با متن آزمایشی جلو می‌رود و بعد باید دوباره چیده شود. پس قبل از طراحی سایت چه چیزهایی لازم است؟ شش چیز: متن، تصویر، لوگو، فهرست خدمات یا محصولات، دامنه، و یک نفر که تصمیم نهایی را می‌گیرد. این شش قلم اگر از قبل جمع شده باشد، پروژه‌ات کوتاه‌تر و کم‌دردسرتر تمام می‌شود. فهرست را برای هر مجری دیگری هم می‌توانی به کار ببری، نه فقط برای ما.

همین امروز یک پوشه بساز و این‌ها را داخلش بریز. یک: برای هر خدمت یا محصول، سه تا پنج خط توضیح به زبان خودت؛ نه شعار، بلکه همان چیزی که پشت تلفن به مشتری می‌گویی. دو: فهرست کامل خدمات یا محصولات با قیمت یا محدوده‌ی قیمت، در یک صفحه‌گسترده. سه: عکس‌ها با عرض دست‌کم ۱۶۰۰ پیکسل، نه عکسی که از شبکه‌های اجتماعی ذخیره کرده‌ای. چهار: لوگو در بالاترین کیفیتی که داری، ترجیحاً نسخه‌ی برداری. پنج: آدرس دقیق، شماره‌ی تماس، ساعت کاری و نشانی شبکه‌های اجتماعی. شش: سه سایت که ظاهرشان را می‌پسندی، هرکدام با یک جمله که بگوید دقیقاً چه چیزشان را دوست داری. این پوشه، نصف پروژه است.

حالا سخت‌ترین قلم این فهرست: یک تصمیم‌گیرنده. صادقانه بگوییم، بیشترین تأخیری که در پروژه‌ها دیده‌ایم فنی نبوده؛ از جایی می‌آید که سه نفر نظر می‌دهند و هیچ‌کدام حرف آخر را نمی‌زند. مدیر رنگ آبی می‌خواهد، شریکش سبز را می‌پسندد، و مسئول فروش هر دو را رد می‌کند. نتیجه دو هفته رفت‌وبرگشت است بدون اینکه یک خط کد اضافه شود. قبل از شروع، داخل مجموعه‌ات روشن کن چه کسی بازخوردها را جمع می‌کند و می‌فرستد. بقیه می‌توانند نظر بدهند، ولی امضای نهایی باید مال یک نفر باشد. همین یک تصمیم ساده، معمولاً چند روز از عمر پروژه کم می‌کند و از دوباره‌کاری جلوگیری می‌کند.

دامنه را خودت بخر و به نام خودت ثبت کن؛ حتی اگر ما برایت ثبتش کنیم، باید در حساب تو بماند. نامی انتخاب کن که کوتاه باشد، خط تیره نداشته باشد و بتوانی پشت تلفن بدون املا کردن بگویی؛ پسوند کام برای برند و آی‌آر برای کسب‌وکار محلی انتخاب منطقی است. در مقابل، چیزهایی هست که لازم نیست آماده کنی: چیدمان صفحه‌ها، متن دکمه‌ها، ساختار منو و زیرساخت سئوی پایه با ماست. سئو را هم شفاف بگوییم؛ کار ما سئوی پایه است، نه تضمین رتبه، و تضمین رتبه در گوگل از کسی برنمی‌آید. اگر هنوز مطمئن نیستی، پیش‌نمایش رایگان صفحه‌ی اصلی را در کمتر از ۴۸ ساعت و پیش از هر پرداختی می‌بینی.

شروع کار هیچ فرم طولانی و هیچ جلسه‌ی فروش ندارد. تو پیام می‌دهی و سه چیز می‌گویی: کارت چیست، مشتری‌ات کیست، و چه صفحه‌هایی لازم داری. اگر آدرس اینستاگرام یا کاتالوگ یا حتی چند عکس از محصولت داری، همان کافی است. ما در کمتر از ۴۸ ساعت یک پیش‌نمایش رایگان از صفحه‌ی اصلی سایتت می‌سازیم؛ نه توضیح، نه طرح روی کاغذ، بلکه یک صفحه‌ی واقعی که روی موبایل باز می‌کنی و بالا و پایین می‌بری. پیش‌نمایش هم با همان ابزار سایت نهایی ساخته می‌شود، روی Next.js و React نوشته می‌شود، نه وردپرس و قالب آماده؛ پس چیزی که می‌بینی همان چیزی است که تحویل می‌گیری. تا این لحظه یک تومان هم پرداخت نکرده‌ای و هیچ قراردادی امضا نشده. اگر خوشت نیامد، همان‌جا تمام می‌شود و کسی پیگیرت نمی‌شود.

وقتی پیش‌نمایش آمد، احساسی قضاوت نکن؛ با معیار قضاوت کن. این فهرست را برای ارزیابی هر طراحی سایت می‌توانی به کار ببری، حتی سایتی که ما نساخته‌ایم. یک: صفحه را روی موبایل و با اینترنت همراه باز کن، نه با لپ‌تاپ و وای‌فای دفتر. دو: بدون اسکرول، در سه ثانیه معلوم است چه می‌فروشی و در کدام شهری؟ سه: شماره‌ی تماس در کمتر از پنج ثانیه پیدا می‌شود؟ چهار: عکس‌ها واقعاً مال کسب‌وکار توست یا عکس بانک تصاویر؟ پنج: متن را به فاصله‌ی یک دست بگیر؛ خوانده می‌شود؟ و آخر، از هر طراحی این سه سؤال را بپرس: سورس‌کد مال کیست، دامنه به نام چه کسی ثبت می‌شود، و تغییر یک قیمت بعد از تحویل چقدر خرج دارد؟ همین معیارها را روی نمونه‌های زنده‌ی ما، مثل زرنگار و مهردارو و پیمان‌کار و شیکر پلاس، امتحان کن.

از لحظه‌ای که گفتی «همین را می‌خواهم»، کار وارد فاز عدد و تاریخ می‌شود. سایت شرکتی تا چهار صفحه بیست میلیون تومان، تا هشت صفحه سی میلیون و تا دوازده صفحه چهل میلیون است و درگاه پرداخت و راهنمایی برای گرفتن اینماد تک‌ستاره هم داخلش هست. فروشگاه اینترنتی سی‌وپنج، چهل‌وپنج یا پنجاه‌وپنج میلیون تومان است. تحویل شرکتی هفت تا ده روز کاری و فروشگاه ده تا چهارده روز کاری طول می‌کشد. صادقانه بگویم: چیزی که این تاریخ‌ها را عقب می‌اندازد معمولاً کد نیست، متن و عکس محصول است که هنوز آماده نشده. پس همان روز اول شروع کن به جمع کردنشان. پشتیبانی ماهانه هم اختیاری است و از ماهی پنج میلیون تومان شروع می‌شود؛ اگر لازمش نداری برندار. تعهد تو از امضای قرارداد شروع می‌شود، نه یک قدم زودتر.

حالا بگذار چیزهایی را بگویم که معمولاً کسی به تو نمی‌گوید. در بازار ایران قالب آماده از چند صد هزار تومان پیدا می‌شود و کدنویسی اختصاصی در استودیوهای دیگر بین هشتاد تا سیصد و شصت میلیون تومان قیمت می‌خورد. اگر بودجه‌ات چند صد هزار تومان است، رک بگویم قالب آماده بخر؛ ما جواب تو نیستیم. دوم، ما فقط سئوی پایه انجام می‌دهیم و هیچ رتبه‌ای را تضمین نمی‌کنیم؛ هر کس رتبه‌ی یک گوگل را تضمین کرد، یا نمی‌داند چه می‌گوید یا می‌داند و دروغ می‌گوید. سوم، جلسه‌ی حضوری فقط در اهواز و خوزستان ممکن است و بقیه‌ی ایران کاملاً غیرحضوری پیش می‌رود. سورس‌کد هم بعد از تحویل کامل مال توست؛ نه قفل است، نه اجاره.